Header Header
۱۲ خرداد ۱۳۹۴ - ۱۰:۱۱
كدخبر: ۸۹۷۴۷

دختري ۲۳ساله هستم که با درس خواندن مشکل دارم. يادگيري ام خيلي ضعيف است. خانواده پرجمعيتي داريم و خانه ما يک اتاق بيشتر ندارد وآرامش کافي در خانه براي مطالعه ندارم. واقعاکلافه شده ام خواهش مي کنم کمکم کنيد مشکلم حل شود.

مخاطب محترم، گفته ايد که در درس خواندن مشکل داريد و تا حدودي يادگيري تان ضعيف است. البته اشاره نکرده ايد که در چه مقطعي درس مي خوانيد اما بدانيد در مواجهه با هر مسئله اي، داشتن جهت گيري مثبت نسبت به مشکل و مهارت حل مسئله مي تواند راهبرد مناسبي براي کاهش نگراني باشد. به عبارت ديگر، فرد هنگامي که درباره مشکلي نگراني دارد، نوعي جهت گيري انفعالي پيش مي گيرد و علاوه بر موضع گيري منفي نسبت به مشکل، نسبت به خود نيز نگاه انفعالي و منفي پيدا مي کند و اغلب مشکلات را تهديدکننده تلقي مي کند و به توانايي خود نسبت به حل مسئله ترديد دارد و بر اين باور است که مهارت حل مسئله نمي تواند به حل موثر مشکل منجر شود. معمولا پيامدهاي جهت گيري منفي به سه صورت پيامدهاي هيجاني (اضطراب و افسردگي)، پيامدهاي شناختي (خوب ياد نمي گيرم) و پيامدهاي رفتاري (اجتناب و اهمال کاري و تعلل و آغاز نکردن مطالعه) ديده مي شود.

راهبردهايي براي تغيير جهت گيري منفي

معمولا افرادي که در حل مسئله ناتوان هستند، ابتدا بايد متوجه جهت گيري منفي شوند (عدم حل مسئله و بزرگنمايي مشکل نداشتن توانمندي هاي لازم) و سپس به اصلاح باورهاي شناختي خويش در توانايي حل مسئله بپردازند تا در نهايت مشکلات را به صورت يک فرصت و چالش ببينند و نه يک تهديد.

بهترين راهبرد براي تغيير جهت گيري منفي به مشکلاتتان را مي توان اين گونه عنوان کرد:

*پذيرش مشکل: در حالي که پذيرش مشکلات به ما کمک مي کند تا آن ها را آسان تر حل کنيم، انکار و غفلت از آن ها باعث مي شود، مشکلات پيچيده تر و حل آن ها هم دشوارتر شود. اگر مشکلات شما تکراري است، نشانه اي از اين است که با مهارت حل مسئله آشنا نيستيد. اگر افراد ياد بگيرند مشکلات خود را به موقع شناسايي کنند و به حل آن ها بپردازند، ديگر با مشکلات تکراري در زندگي مواجه نمي شوند. در اين زمينه، تدوين فهرست مشکلات، گامي موثر براي به رسميت شناختن مشکلات است که مي تواند به حل مشکل بينجامد.

*تلقي مشکلات به عنوان پديده اي طبيعي در زندگي: افرادي که جهت گيري منفي به مشکلات در زندگي دارند، بروز مشکلات را غير عادي و نشانه اي از ضعف مي دانند که اين تلقي، انرژي زيادي از فرد مي گيرد.

* تلقي مشکلات به عنوان فرصت و نه تهديد: چنين ديدگاهي باعث مي شود که افراد دست به عمل بزنند و از حالت انفعالي خارج شوند و نقش فعال تري را در پيش بگيرند. به عبارت ديگر وقتي چيزي تهديدکننده تلقي مي شود (مانند شلوغي خانواده تان) فرد سعي مي کند که از آن اجتناب کند. اما افراد از رويدادهايي که آن را فرصت مي دانند، استقبال مي کنند و آن را در جهت رشد و تعالي و يادگيري مهارت ها مغتنم مي شمارند و اگر انسان مشکلي نداشته باشد، طبعا چگونگي مقابله با آن را نخواهند آموخت. اين نکته مهم است که درس هاي زندگي را نمي توان در خلأ آموخت.

سوالات راهبردي در راه حل مشکل

بهتر است در ابتدا سوالات رهنمودي زير را از خود بپرسيد:

*تلقي شما از مشکلات چيست؟ از نظر شما مشکلات تهديد هستند يا فرصت؟

*اگر مشکلات را فرصت تلقي کنيد، در اين صورت چگونه عمل خواهيد کرد؟

*اگر مشکل را تهديد تلقي کنيد، چه احساس و چه رفتاري خواهيد داشت؟

*در حال حاضر چه کاري مي توانم انجام دهم؟ موانعي که در دستيابي به هدف مداخله مي کنند، کدامند؟

آموزش مهارت حل مسئله

منظور از آموزش مهارت حل مسئله اين است که افراد ياد بگيرند مشکلات را طبق مراحل تعيين شده حل کنند که شامل: 1-تعريف مشکل يا مسئله (اختصاصي کردن مسئله، شفاف کردن مسئله) 2-شناسايي اهداف (اختصاصي بودن اهداف، عملي بودن اهداف، واقع بينانه بودن اهداف) 3-روش بارش فکري (ارائه راه حل هاي بيشتر)

4-ارزيابي راه حل (مفيد بودن براي خود و ديگران، مفيد بودن در حال و آينده)

5-بازبيني(بررسي تاثير کارايي مشکل، رفع مشکل، دستيابي به اهداف)

به عنوان نمونه، براي بررسي يکي از مشکلات شما (که از آن به شلوغي محيط منزل اشاره کرديد) يکي از راه حل هايي که از طريق بارش فکري مي توان به آن رسيد، اين است که اگر در منزل شلوغي درس مي خوانيد و نمي توانيد ديگران را کنترل کنيد، بهتر است خودتان را مسئول رفتارتان بدانيد و به عنوان مثال يک گوش گير استخر تهيه کنيد و آن را در گوشتان قرار دهيد. رفتن به کتابخانه اي در نزديکي خانه، راه حل ديگري براي اين مشکل است که شما بايد در نهايت، بهترين راهکار را انتخاب کنيد. يادتان باشد راه حل هاي انتخابي بايد از نظر زمان و انرژي مقرون به صرفه باشد و کوتاه مدت، قابل دسترس و واقع بينانه نيز باشد.

دکتر هادي صدري

روانشناس



Header